Wybór dostawcy chmury bez niespodzianek: koszty ukryte, RODO, backup/DR, skalowanie i wsparcie. Sprawdź, co zweryfikować.
Migracja do chmury przestała być odważnym eksperymentem, a stała się standardem. Dla wielu firm to pierwszy tak duży krok poza własną serwerownię, a decyzje podjęte na tym etapie będą wpływać na bezpieczeństwo danych, koszty i tempo rozwoju biznesu przez kolejne lata.
Problem w tym, że wybór dostawcy chmury wciąż bywa traktowany zbyt powierzchownie. Część organizacji kieruje się głównie ceną katalogową, inne ulegają marketingowi „największych” graczy na rynku. Rzadko kiedy całościowo analizuje się model kosztowy, ryzyka prawne, jakość wsparcia oraz realne możliwości infrastruktury.
W efekcie firmy płacą za funkcje, których nie potrzebują, zmagają się z ograniczeniami vendor lock-in albo odkrywają dopiero po wdrożeniu, że przy rosnącym ruchu opłaty za transfer danych stają się jednym z głównych kosztów IT. Do tego dochodzą kwestie zgodności z RODO, lokalizacji centrów danych oraz jakości procesów bezpieczeństwa po stronie dostawcy.
W tym artykule przyglądamy się najczęstszym błędom popełnianym przy wyborze dostawcy chmury oraz kluczowym obszarom, które warto przeanalizować, zanim firma zwiąże się z konkretną platformą. Celem jest nie tyle wskazanie „najlepszego” dostawcy, co raczej pokazanie, na jakie pytania trzeba sobie odpowiedzieć, by wybrać rozwiązanie dopasowane do własnych potrzeb.
Wybór dostawcy chmury to jedna z najważniejszych decyzji technologicznych dla każdej organizacji. Niestety, wiele firm popełnia podstawowe błędy, które później kosztują je czas, pieniądze i utracone możliwości.
Porównywanie kosztów jednostkowych między dostawcami chmury może prowadzić do błędnych wniosków. Koszty chmury mają złożoną strukturę, a skupianie się wyłącznie na podstawowej cenie maszyny wirtualnej nie odzwierciedla całkowitego kosztu użytkowania. Dodatkowo, najtańsi dostawcy często oferują znacznie niższą wydajność lub przeciążają swoje zasoby, co prowadzi do niestabilnych środowisk.
Warto pamiętać, że usługi w chmurze mają jednostki miary, których nie ma w środowiskach lokalnych. Niektóre usługi bezserwerowe rozliczają się za żądanie plus za GB-sekundy, co jest trudne do porównania z tradycyjnymi modelami kosztów. Ponadto, mogą pojawić się ukryte opłaty za transfer danych, dostęp do zimnej pamięci masowej czy dodatkowe instancje automatycznie tworzone podczas obciążeń.
Z drugiej strony, wybór drogiego dostawcy nie gwarantuje indywidualnego podejścia. Niektóre firmy płacą za zaawansowane funkcje, których nigdy nie wykorzystują. Badania pokazują, że bez oprogramowania open source firmy płaciłyby około 3,5 razy więcej za tworzenie oprogramowania i platform obsługujących ich działalność.
Drogie rozwiązania często mają sztywne modele usług lub systemy własnościowe, które utrudniają adaptację lub skalowanie. Wiele organizacji wpada w pułapkę, pozwalając swoim programistom lub konsultantom podejmować ostateczne decyzje, podczas gdy ci mogą faworyzować złożone rozwiązania uznawane za "wyzwania".
Firmy często nie doceniają wartości zarządzanych usług i wsparcia technicznego. Tymczasem problemy z konfiguracją usług chmurowych mogą prowadzić do poważnych konsekwencji.
Badanie 937 specjalistów IT wykazało, że główne przyczyny problemów z bezpieczeństwem chmury to: brak personelu IT (52%), niewystarczający budżet (47%), brak wiedzy specjalistycznej w zakresie bezpieczeństwa chmury (44%) oraz zaniedbania pracowników (38%). Jakość wsparcia technicznego to podstawowa wartość. Chodzi nie tylko o czas reakcji, ale również o komunikację i rozwiązywanie problemów.
Uzależnienie od jednego dostawcy chmury (vendor lock-in) to sytuacja, gdy koszt przejścia do innego dostawcy jest tak wysoki, że klient jest praktycznie zmuszony pozostać przy obecnym. Dlatego warto rozważyć rozwiązania oparte na technologiach open source, które umożliwiają większą elastyczność i kontrolę.
Oprogramowanie open source nie jest tylko modelem rozwoju, ale strategicznym podejściem napędzającym zwinność, innowacje i wybór. Buduje solidną podstawę dla przedsiębiorstwa, przygotowując je na przyjęcie następnej fali innowacji z elastycznością i pewnością. Dodatkowo, korzystanie z otwartego kodu ułatwia przenoszenie aplikacji między dostawcami, zmniejszając ryzyko uzależnienia od jednego dostawcy.
Przy wyborze dostawcy chmury obliczeniowej, kwestie prawne i lokalizacyjne mogą zadecydować o bezpieczeństwie danych firmy. Nawet najlepiej zabezpieczone rozwiązanie techniczne nie ochroni przed ryzykiem prawnym wynikającym z niekorzystnej lokalizacji centrów danych.
Jednym z najpoważniejszych wyzwań dla europejskich firm jest fundamentalny konflikt między amerykańskim CLOUD Act a europejskim RODO. CLOUD Act, uchwalony w USA w 2018 roku, pozwala amerykańskim organom ścigania na dostęp do danych przechowywanych przez amerykańskie firmy technologiczne, niezależnie od fizycznej lokalizacji tych danych. Oznacza to, że dane europejskich klientów przechowywane w chmurze amerykańskiego dostawcy mogą zostać przekazane władzom USA bez wiedzy i zgody właściciela danych.
Z drugiej strony, RODO stanowi w artykule 48, że nakazy sądowe z krajów trzecich są ważne tylko wtedy, gdy opierają się na międzynarodowej umowie. Niestety, CLOUD Act omija ten wymóg, stawiając firmy przed dylematem prawnym - albo złamią CLOUD Act odmawiając wydania danych władzom USA, albo naruszą RODO udostępniając dane bez właściwej podstawy prawnej.
To ryzyko nie jest tylko teoretyczne - pojedyncze naruszenie zasad przekazywania danych w RODO może skutkować karami sięgającymi 4% rocznego obrotu firmy.
Lokalizacja fizycznych serwerów dostawcy chmury ma kluczowe znaczenie dla zgodności prawnej. Jednak sama lokalizacja centrów danych w UE nie jest wystarczająca, jeśli dostawca jest firmą amerykańską. Eksterytorialny zasięg CLOUD Act oznacza, że dostawca nadal podlega prawu amerykańskiemu, tworząc "tylne drzwi" do danych europejskich.
Sytuacja ta była centralnym punktem wyroku "Schrems II" z 2020 roku, który unieważnił porozumienie Privacy Shield regulujące transfer danych między UE a USA. Sąd uznał, że amerykańskie przepisy dotyczące nadzoru nie zapewniają odpowiedniej ochrony danych obywateli UE.
Dlatego idealny dostawca chmury powinien nie tylko mieć centra danych w UE, ale również być firmą europejską, podlegającą wyłącznie europejskiemu prawu.
Weryfikacja bezpieczeństwa i zgodności dostawcy chmury wymaga uwzględnienia certyfikatów oraz możliwości przeprowadzania audytów. Standard ISO 27018 skupia się na ochronie danych osobowych w chmurze i stanowi ważne uzupełnienie do certyfikacji ISO 27001.
Ponadto, regularne audyty są niezbędne dla zapewnienia, że dostawca chmury przestrzega ustalonych ram kontroli. Proces audytu zwykle obejmuje:
Certyfikaty TIER odnoszą się do niezawodności centrów danych, co jest istotne dla zapewnienia ciągłości biznesowej i ochrony przed zagrożeniami fizycznymi.
Infrastruktura i usługi stanowią fundament każdego rozwiązania chmurowego, dlatego ich dokładna analiza powinna być priorytetem przy wyborze dostawcy. Często firmy skupiają się na cenie lub zgodności prawnej, pomijając techniczne aspekty, które bezpośrednio wpływają na codzienne funkcjonowanie biznesu w chmurze.
Redundancja w środowisku chmurowym to duplikacja krytycznych komponentów lub funkcji w celu zwiększenia niezawodności i odporności na awarie. Skuteczna redundancja powinna obejmować kilka kluczowych obszarów:
Wybierając dostawcę chmury, warto zwrócić uwagę na fizyczne komponenty infrastruktury, w tym serwery z procesorami GPU i CPU, systemy bezpieczeństwa oraz elementy sieciowe. Nowoczesne centra danych wykorzystują zaawansowane technologie automatyzacji, chłodzenia i łączności, aby zoptymalizować wydajność i zminimalizować koszty.
Zabezpieczenie danych i aplikacji w chmurze wymaga solidnego planu odzyskiwania po awarii. Na rynku dostępne są różne strategie disaster recovery:
Backup i odzyskiwanie - odpowiednie dla łagodzenia utraty danych lub ich uszkodzenia, wymaga replikacji danych do innych regionów. Czas odzyskiwania zależy od częstotliwości tworzenia kopii zapasowych.
Pilot light - replikujesz dane z jednego regionu do drugiego i tworzysz kopię podstawowej infrastruktury, która jest "wyłączona" do momentu uruchomienia w przypadku awarii.
Warm standby - utrzymujesz zmniejszoną, ale w pełni funkcjonalną kopię środowiska produkcyjnego w innym regionie, co skraca czas odzyskiwania.
Multi-site active/active - najbardziej zaawansowana strategia, gdzie aplikacja działa jednocześnie w wielu regionach, co praktycznie eliminuje przestoje.
Dobrze zaprojektowany system kopii zapasowych powinien chronić przed złośliwymi atakami oraz przypadkowym usunięciem danych poprzez niezmienność (immutability) kopii zapasowych.
Skalowalność w chmurze oznacza możliwość szybkiego zwiększania lub zmniejszania zasobów w odpowiedzi na zmieniające się potrzeby. Wyróżniamy dwa główne typy skalowania:
Skalowanie pionowe (vertical scaling) polega na zwiększaniu mocy obliczeniowej istniejących zasobów, np. przez zwiększenie RAM-u lub CPU maszyny wirtualnej.
Skalowanie poziome (horizontal scaling) obejmuje dodawanie większej liczby instancji lub dzielenie dużej bazy danych na mniejsze węzły, co umożliwia lepsze zarządzanie obciążeniem.
Dodatkowo, zdolność do integracji różnych systemów i aplikacji jest dużą wartością dla nowoczesnych przedsiębiorstw. Dobry dostawca chmury powinien oferować gotowe narzędzia integracyjne, które łączą aplikacje i źródła danych w czasie rzeczywistym. Pozwala to na automatyzację procesów i centralne zarządzanie przepływem informacji, co znacząco zwiększa efektywność operacyjną organizacji.
Ocena wiarygodności dostawcy chmury obliczeniowej stanowi krytyczny etap w procesie wyboru partnera technologicznego. W przeciwieństwie do aspektów technicznych, wiarygodność obejmuje również stabilność biznesową i transparentność działania dostawcy.
Stabilność finansowa dostawcy chmury jest fundamentalnym wskaźnikiem jego zdolności do długoterminowego świadczenia usług. Według badań, dostawca powinien mieć udokumentowaną historię stabilności i być w dobrej kondycji finansowej z wystarczającym kapitałem do długotrwałego funkcjonowania. Warto zapoznać się z referencjami klientów, które demonstrują zaangażowanie dostawcy w najwyższe standardy bezpieczeństwa.
W procesie weryfikacji dostawcy należy sprawdzić, czy miał problemy prawne w przeszłości oraz jak reaguje na wyzwania prawne. Dodatkowo, istotne jest ustalenie planowanych zmian korporacyjnych, fuzji i przejęć lub aspiracji biznesowych.
Dostawcy chmury powinni posiadać odpowiednie certyfikaty i standardy, które potwierdzają ich zgodność z wymogami branżowymi. Szczególnie ważne są certyfikaty TIER, ISO 27018 oraz możliwości przeprowadzania audytów.
Podczas oceny doświadczenia warto zweryfikować, jak długo dostawca działa w branży oraz czy jego platforma powstała jako rozwiązanie chmurowe od podstaw. Jeśli nie, istnieje prawdopodobieństwo, że wciąż znajduje się w procesie migracji do chmury.
Opłaty za transfer danych wychodzących (egress fees) często stanowią ukrytą część kosztów usług chmurowych. Badania pokazują, że 56% specjalistów IT uważa te opłaty za nadmierne. Mogą one stanowić nawet 30-50% nieoczekiwanych kosztów chmury.
Należy dokładnie analizować strukturę cenową, poszukując transparentności i unikając ukrytych opłat. Niektórzy dostawcy chmury stosują złożone, wielopoziomowe struktury cenowe, które utrudniają przewidywanie wydatków. Inni oferują modele bez opłat za transfer danych wychodzących lub z bardzo hojnymi limitami bezpłatnego transferu, co znacząco wpływa na całkowity koszt posiadania usług chmurowych.
Wybór odpowiedniego dostawcy chmury obliczeniowej niewątpliwie stanowi złożony proces, który wymaga analizy wielu czynników. Przede wszystkim, należy unikać koncentrowania się wyłącznie na cenie, ponieważ zarówno zbyt tanie, jak i nadmiernie drogie rozwiązania mogą okazać się nieoptymalne dla konkretnych potrzeb organizacji. Warto zatem dokładnie przeanalizować całkowity koszt użytkowania, uwzględniając również potencjalne ukryte opłaty za transfer danych czy dodatkowe instancje.
Ponadto, kwestie prawne związane z lokalizacją centrów danych mają kluczowe znaczenie, szczególnie w kontekście konfliktu między amerykańskim CLOUD Act a europejskim RODO. Dlatego też firmy europejskie powinny rozważyć wybór dostawcy z siedzibą w UE, który podlega wyłącznie europejskiemu prawodawstwu. Równie istotne są certyfikaty bezpieczeństwa oraz możliwość przeprowadzania regularnych audytów.
Kolejnym ważnym aspektem jest infrastruktura techniczna dostawcy. Nowoczesny sprzęt, redundancja zasobów oraz zaawansowane rozwiązania backupu i disaster recovery stanowią fundament stabilnego środowiska chmurowego. Jednocześnie, możliwość elastycznego skalowania i integracji z istniejącymi systemami firmy bezpośrednio wpływa na efektywność operacyjną.
Ostatecznie, wiarygodność dostawcy, jego stabilność finansowa i doświadczenie w branży powinny być starannie zweryfikowane przed podjęciem ostatecznej decyzji. Bez wątpienia, transparentność w kwestii kosztów oraz brak ukrytych opłat świadczą o uczciwym podejściu do klienta.
Pamiętajmy zatem, że wybór dostawcy chmury to nie tylko decyzja technologiczna, ale również strategiczna. Odpowiednio przemyślany wybór może znacząco wpłynąć na bezpieczeństwo danych, zgodność prawną oraz efektywność kosztową organizacji w długiej perspektywie. Dlatego warto poświęcić czas na dokładną analizę wszystkich omówionych aspektów, aby uniknąć kosztownych błędów i zapewnić sobie partnera, który będzie wspierał rozwój firmy przez wiele lat.
76% menedżerów wskazało, że ich usługi IT są dostarczane za pośrednictwem zewnętrznych podmiotów.
CodeARM Sp. z o.o.
ul. Senatorska 31
93-192 Łódź
NIP 7292741912
KRS 0000939298
1 Deloitte Global Outsourcing Survey 2022.
2 Resilience reimagined, Economist Impact & Iron Mountain, 2022